BULAWAYO/HARARE - Al jaren lijdt Zimbabwe onder het steeds autocratischer regime van president Robert Mugabe. Pius Ncube, de bijna zestigjarige rooms-katholieke aartsbisschop, die niets wil weten van Mugabe en diens partij Zanu-PF, heeft nog nooit een blad voor de mond genomen. Hij heeft opgeroepen tot een opstand 'zoals in Oekraïne'.
"Ik hoop dat de mensen na de verkiezingen van donderdag zo gedesillusioneerd zijn, dat ze zich weten te organiseren en hem (Mugabe, red.) eruit schoppen'', zei Ncube zondag. Later licht hij toe: "Ik wil geen geweld; ik wil dat de massa's opstaan en zich vreedzaam ontdoen van de leugenachtige, frauderende en harteloze Mugabe.''
Het zijn opmerkelijke woorden in een land waar de angst regeert en bijna niemand meer zijn mond durft open te doen. Voor heel wat minder verdwijnen personen. Ncube weet zich omringd door leden van de gevreesde veiligheidsdienst CIO, zijn telefoon wordt afgeluisterd, maar tot dusver is hem geen kwaad gedaan. Mugabes regering noemde de bisschop gisteren weliswaar "een gek, die de afgelopen jaren constant heeft gelogen'' en "een agent van de Britten en Amerikanen'', maar arresteerde de geestelijke niet.
Dat kan te maken met het feit dat ook Mugabe rooms-katholiek is, hoewel de bisschop ook op dit gebied geen hoge pet van hem opheeft. In een interview met deze krant memoreerde hij dat de president zijn ernstig zieke en uiterst populaire Ghanese vrouw ooit verliet voor zijn jeugdige secretaresse Grace, met wie hij in 1996 trouwde. "Hij is katholiek als het hem uitkomt'', aldus Ncube.
De bisschop blijft overigens ook kritisch ten aanzien van de oppositiepartij MDC, die "zwak is en geen leiderschap heeft getoond''. Volgens Ncube heeft het behoefte aan een sterke leider, een persoon voor wie de mensen bereid zijn hun leven te geven. Op de vraag of hij zichzelf in die rol zag, reageerde hij ooit bescheiden. "Ik weet niet of ik de capaciteiten heb, maar ik zal me niet terugtrekken.''
Verdeeld
Ncube kent echter zijn grenzen. De Zimbabwanen zijn zeer religieus, maar zijn met 500 kerkgenootschappen sterk verdeeld. De Rooms-Katholieke Kerk is met 10 procent klein. "Iedereen op één lijn krijgen, is erg moeilijk'', aldus Ncube. Deze onmacht is waarschijnlijk de reden dat de bisschop tot nu toe met rust is gelaten.
In de parlementsverkiezingen van donderdag heeft Ncube in elk geval geen enkel vertrouwen. "Mugabe fraudeerde in 2000 en 2002 en zal het nu weer doen. De ervaring hebben ze.'' Maar de bisschop verwacht dat de nieuwe overwinning van Mugabe in ieder geval in zijn regio - Matabeleland - een reactie zal oproepen. " De mensen zullen erg kwaad zijn'', aldus Ncube, die verder suggereerde dat er hier en daar wat actieplannen klaarliggen.
Dat laatste is sterk de vraag. Matabeleland is sterk pro-MDC en Mugabe blijft hier geassocieerd worden met de 20.000 'politieke tegenstanders' die hij hier in 1983 liet vermoorden. Ook is dit het gebied waar de meeste honger wordt geleden als gevolg van mismanagement van de landbouw en droogte. Maar tot nu is reactie uitgebleven.
Mugabe, op tournee in Matabeleland deze week, zei dreigend dat "jullie me hebben verlaten in 2000'', maar dat hij bereid was te vergeven. Hij gaf toe dat er voedseltekorten waren. "Ik zal niemand van de honger laten sterven'', aldus de 81-jarige president. Op de grond betekent het echter meestal dat MDC'ers de zak maïs waarvoor ze hebben ingetekend niet krijgen. Of het dit keer de revolutie zal ontketenen, staat nog te bezien.